DÖVİZ KURLARINDA DEĞİŞİM HESAPLAMA

Son günlerde sıkça tartışılan konulardan biri de TL’nin diğer para birimleri karşısındaki değer kaybı. 2018 yılının sonuna gelinirken TL’nin özellikle son 1 yıl içerisinde diğer para birimlerine kıyasla oldukça fazla yıprandığını görüyoruz. Peki, iktisat biliminde bu yıpranmayı matematiksel olarak nasıl ifade ederiz? Bunun basit bir formülü var aslında.

%ΔX=(Xt-(Xt-1)/Xt-1)*100

Bu formül yüzdesel değişimini ölçmek istediğimiz tüm değişkenler için kullanılabilir; ancak burada bizi ilgilendiren konu döviz kuru olduğu için X değişkenini döviz kuru olarak alıyoruz.

Burada;

%ΔX: yüzdesel değişimi,

Xt: şu anki döviz kurunu (t),

Xt-1: önceki döviz kurunu (t-1; 1 yıl, 1 ay, 1 saat önceki değerlere uygulanabilir)

ifade etmektedir.

Döviz kurundaki yüzdesel değişimi bulmak için şu anki döviz kurundan önceki döviz kurunu çıkartıp sonucu önceki döviz kuruna böleriz. Daha sonra değişimi yüzde olarak ifade edebilmek için bu değeri 100 ile çarparız.

Aşağıdaki tablo Ocak 2017’den Temmuz 2017’ye kadar olan Euro-Dolar kurundaki aylık yüzdesel değişimleri gösteriyor.

Euro-Dolar Döviz Kurları (2017, Aylık, 1EUR)

Zaman	Döviz Kuru	Yüzdesel Değişim	Terminoloji (Dolar İçİn)
Ocak	1.0465
Şubat	1.0790	%+3.10	Yıpranma
Mart	1.0514	%-2.55	Değerlenme
Nisan	1.0661	%+1.39	Yıpranma
Mayıs	1.0915	%+2.38	Yıpranma
Haziran	1.1219	%+2.78	Yıpranma
Temmuz	1.1369	%+1.33	Yıpranma

ECB

Tüm kurlar ilgili ayın başındaki ilk işlem günü geçerli olan değerleri göstermektedir.

Döviz kurundaki yüzdesel değişimler tablonun üçüncü sütununda yer almaktadır. Bu değişimlere denk gelen terminoloji ise dördüncü sütunda yer alıyor. Ocak ayının başından şubat ayının başına kadar olan aylık kur farkını (yüzdesel değişimi) hesaplayabilmek için yukarıda gösterilen formülü kullanalım. Şu anki kurdan önceki kuru çıkartıp önceki kura bölelim ve yüzdesel artış veya azalışı ifade edebilmek için bulduğumuz değeri 100 ile çarpalım.

Değişim = (1.0790-1.0465/1.0465)*100 = +3.10

1 euronun ocak ve şubat aylarında kaç dolar satın alabildiğine kıyasla arada geçen bir aylık süre zarfında ortaya çıkan yüzde +3.10’luk fark, Euro-Dolar kurunda yüzde 3.10 oranında bir artış veya doların yüzde 3.10 yıpranması olarak ifade edilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, değerin pozitif fakat ona denk gelen terminolojinin negatif olduğudur. Ne demek istiyoruz: Hesaplamada euroyu baz para birimi olarak kabul ettiğimizde 1 euronun satın alabildiği dolar miktarı artıyor ise dolar euro karşısında yıpranır, 1 euronun satın alabildiği dolar miktarı azalıyor ise dolar euro karşısında değerlenir.